Banner van de historische plekken waar de familie walg heeft gewoond

De Geschiedenis van de familie Walg

De historie van de familie Walg gaat eeuwen terug. Meer dan tweehonderd jaar woonden leden van de familie in Nederland, maar ook aan de periode daarvoor gaat een lange geschiedenis vooraf. Hoewel er nog veel onbekend is, vooral omdat directe genealogische bronnen uit de periode vóór hun komst naar Nederland soms ontbreken, is er voldoende informatie om een beeld te krijgen van de geschiedenis van de familie.

van Wallich naar Walg

Een kopie van de verplichte naamsaanneming in 1811. Benjamin AAbraham Walg registreert de naam officieel voor hem en zijn kinderen. — **Kopie van de verplichte naamsaanneming in 1811 te Leerdam.**
**Bron: Familysearch**

De familie Walg vindt haar oorsprong hoogstwaarschijnlijk in de omgeving van Italië of Roemenië. Ook defamilienaam lijkt naar die herkomst te verwijzen. Etymologische bronnen geven verschillende verklaringen voor de namen Wallich, Wallagh, Walg, Wallig, Walligh en Wallach.

Enerzijds kan de naam verband houden met Wallachia, een historische regio in het zuiden van het huidige Roemenië. Andere etymologische bronnen verwijzen naar een verbastering van het Oudhoogduitse woord Walh of Walah. In de middeleeuwen ontstonden uit deze woorden onder andere de namen Walah en Wallich. Ze werden gebruikt voor een vreemdeling of voor iemand die afkomstig was uit een Romaans land.

De verschillende schrijfwijzen van de naam deden vervolgens de rest. In Nederland werd de familienaam aanvankelijk geschreven als Wallag(h). Later komen onder meer de namen Wallach en Wallich voor. Uiteindelijk nam Abraham Benjamin, de overgrootvader van Eduard Walg, bij de verplichte naamsaanneming in 1811 de achternaam Walg aan.

van Duitsland naar Nederland

De familie Walg behoorde waarschijnlijk tot de eerste groepen Asjkenazische Joden die vanuit Duitsland de grens met Nederland overstaken. In tegenstelling tot veel andere geloofsgenoten vestigden zij zich niet in Amsterdam, maar kozen zij voor de relatieve luwte van de Mediene, de Nederlands-Jiddische benaming voor de Joodse gemeenschappen buiten Amsterdam.

Vermoedelijk kwam de familie vanuit het westen van Duitsland naar Nederland. De weinige officiële bronnen uit die periode verwijzen naar het Landkreis Ahrweiler, in de huidige deelstaat Rijnland-Palts. Vanuit deze omgeving trokken familieleden verder naar Brabant, waar zij zich uiteindelijk in Helvoirt vestigden.

In Brabant waren Joden in die tijd niet overal welkom. In steden als Breda en Eindhoven mochten zij zich bijvoorbeeld niet vrijelijk vestigen. In andere steden was vestiging wel toegestaan, maar kregen zij met allerlei beperkingen te maken. Zo mochten zij hun waren alleen op bepaalde plaatsen en tijden verkopen. Aan het einde van de dag moesten zij de stad weer verlaten.

Ook waren Joden uitgesloten van de christelijke gilden. Deze gilden hadden het alleenrecht op de uitoefening van bepaalde beroepen. Daardoor konden Joden tot aan de emancipatie van 1796 onder meer geen timmerman, metselaar of smid worden. Beroepen als bakker of slager waren wel mogelijk, maar ook daar golden beperkingen. Zo mochten zij hun waren soms alleen aan andere Joden verkopen en niet aan hun christelijke dorps- of stadsgenoten.

Voor de familie Walg is dat laatste beroep opvallend. Uit de gegevens die tot nu toe bekend zijn, blijkt dat de voorouders van Eduard Walg generaties lang werkzaam waren als slachter of slager. Het slagersvak vormde daarmee een duidelijke rode draad in de familiegeschiedenis, al veranderde het beroep en de manier waarop het werd uitgeoefend in de loop der tijd.

Het gevolg was dat Asjkenazische Joden in de achttiende eeuw vaak aangewezen waren op beroepen waarvoor geen lidmaatschap van een gilde nodig was. Ze werkten bijvoorbeeld als marskramer, venter, arbeider of kredietverstrekker.

Mogelijk was dit ook een van de redenen waarom de meeste kinderen van Machiel Abraham Benjamin Walg rond 1785 verder naar het noorden trokken. Zij vestigden zich in het gebied tussen de Lek, de Linge en de Waal, de streek die we nu kennen als Rivierenland. Hier kregen Joden over het algemeen iets meer vrijheid dan in Brabant.

Leerdam

Een belangrijk deel van de geschiedenis van de familie Walg speelt zich af in Leerdam. Vanaf ongeveer 1785 tot 1941 woonden er leden van de familie Walg. Gedurende die periode leefden en werkten verschillende generaties van de familie naast de niet-Joodse inwoners van het stadje aan de Linge.

Binnen de Joodse gemeenschap van Leerdam speelde de familie Walg een belangrijke rol. Verschillende familieleden vervulden functies binnen de Joodse gemeente, de Kehillah.

Vanaf 1817 tot aan zijn overlijden in 1820 was Abraham Benjamin Walg, geboren rond 1765, penningmeester van de gemeente. Na zijn overlijden nam zijn zoon Machiel Abraham Walg, geboren in 1782, deze taak over. In 1823 werd hij vervolgens benoemd tot ouderling. Deze functie vervulde hij tot 1844.

Ook Jacob Walg, de vader van Eduard Walg, was actief binnen de Joodse gemeente van Leerdam. Hij vervulde er, afwisselend, de functies van opzichter en penningmeester in de periode van 1845 tot en met 1876. In 1889 overleed hij op 65-jarige leeftijd. Vrijwel zijn hele leven had hij in Leerdam gewoond.

Zijn zoon Eduard Walg was inmiddels in 1874 getrouwd met zijn nicht Klaartje Blok in Ouderkerk aan den IJssel.

En daar begint het verhaal van deze website…

Disclaimer
De biografieën op deze website zijn met zorg samengesteld aan de hand van beschikbare archieven, documenten en andere bronnen. Omdat onderzoek naar familiegeschiedenis nooit afgerond is, kan nieuwe informatie leiden tot aanpassingen of aanvullingen van deze teksten. De biografieën weerspiegelen daarom de kennis zoals die op het moment van schrijven bekend is.

Bronnen